Wycena instrumentów notowanych na rynku regulowanym

Cykl: Wycena funduszy inwestycyjnych

Instrumenty finansowe, w które inwestuje fundusz inwestycyjny mogą być notowane lub nienotowane na rynku finansowym. Niezależnie od tego do której z tych grup zalicza się inwestycja funduszu, zadaniem księgowego funduszy jest określenie wartości bieżącej takiego instrumentu. Dzisiaj zajmiemy się instrumentami notowanymi na różnych rynkach.

 

Rynki możemy podzielić na regulowane i nieregulowane. W przypadku tych pierwszych inwestorzy mają zapewniony stały dostęp do informacji o notowanych na nich instrumentach finansowych, a wszyscy chętni do handlu funkcjonują na jednakowych warunkach. Istotny jest fakt, że emitenci na takim rynku podlegają nadzorowi i muszą stosować się do obowiązujących regulacji. Wyceniając instrument finansowy po cenie z takiego rynku mamy przeważnie pewność wyceny w wartości godziwej.

 

Co zrobić, kiedy instrument finansowy notowany jest na więcej niż jednym rynku regulowanym? Ceny na tych rynkach często wyrażone są w różnych walutach i nie są sobie równe.

 

Wedle zaleceń Rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych z dnia 24 grudnia 2007 roku co miesiąc księgowy funduszy przeprowadza badanie rynków. W trakcie tego procesu ustalana jest lista tzw. rynków aktywnych. Aby rynek został zakwalifikowany jako aktywny musi spełnić następujące kryteria: instrumenty będące przedmiotem obrotu na nim są jednorodne, zazwyczaj występują zainteresowani nabywcy i sprzedawcy, a ceny są podawane do publicznej wiadomości.

 

Spośród rynków aktywnych wybierany jest „zwycięzca”, czyli rynek główny. To właśnie z niego będzie przyjmowana cena do wyceny instrumentu finansowego przez cały następny miesiąc kalendarzowy. Rynkiem głównym zostaje ten rynek, na którym był największy wolumen obrotu na danym instrumencie. Jeśli to kryterium nie może zostać zastosowane do wyboru rynku głównego spośród rynków aktywnych, mamy do dyspozycji też inne kryteria: liczbę zawartych transakcji, ilość danego składnika lokat wprowadzonego do obrotu na danym rynku, kolejność wprowadzenia go do obrotu na poszczególnych rynkach lub możliwość dokonywania przez fundusz transakcji na konkretnym rynku.

 

Przykładami rynków aktywnych może być rodzima Giełda Papierów Wartościowych (z rynkiem głównym, rynkiem małych spółek NewConnect lub rynkiem obligacji Catalyst), Treasury BondSpot Poland jako rynek obrotu obligacjami i bonami skarbowymi czy giełdy zagraniczne: NYSE, Euronext (USA lub Francja), NASDAQ (USA) czy Deutsche Boerse (Niemcy).

 

Przykładowo: Akcje spółki XYZ S.A. są dopuszczone do obrotu na pięciu rynkach regulowanych: A, B, C, D i E. Na rynkach B, C i E w poprzednim miesiącu miały miejsce transakcje. Wolumeny transakcji wyniosły odpowiednio 1 000 000, 500 000 oraz 1 000 000, a ilości zawartych transakcji to 3, 20 oraz 4.  Rynkiem głównym zostaje rynek E z największym wolumenem i ilością zawartych transakcji w badanym okresie.

 

Wycenę funduszu wykonuje się na konkretny moment w czasie. Dzień i godzina wskazana jest w Statucie oraz polityce rachunkowości. Księgowy funduszy sporządzając wycenę musi każdemu instrumentowi finansowemu nabytemu przez fundusz przyporządkować taką cenę z rynku głównego, aby spełniała ona warunki godziwej wyceny (patrz wcześniejszy blog o wartości godziwej) na ten konkretny moment.

 

Jeśli godziną sporządzania wyceny jest np. 23:30 do wyceny stosujemy kurs zamknięcia z rynku polskiego (polska giełda kończy kwotowania o godzinie 17:00) oraz z innych giełd europejskich i amerykańskiej (koniec sesji o 22:00 czasu polskiego). W zapisach polityk rachunkowości spotyka się również inne godziny (np. 11:00 lub 12:00). W takim przypadku w wyniku pobierania cen w trakcie trwania sesji giełdowej może dojść do różnic w cenach między księgowością funduszu, a depozytariuszem. Decydują dosłownie sekundy.

 

Najczęstszymi instrumentami finansowymi notowanymi na rynkach regulowanych są akcje, prawa do akcji, ETF (Exchange Traded Funds) i kontrakty futures. Te ostatnie charakteryzują się posiadaniem tzw. mnożnika, przez który trzeba pomnożyć jego cenę aby uzyskać wartość rozliczeniową. Mnożnik zapewnia efekt znacznie większego zysku lub straty w porównaniu do zainwestowanych środków. Warto o tym pamiętać.

 

Innym instrumentem finansowym, który można wycenić w oparciu o cenę z rynku są obligacje. Trzeba tu jednak uważać, gdyż w przypadku tych instrumentów ceny podawane są bez odsetek. Odsetki naliczamy na każdy dzień wyceny zgodnie z harmonogramem i oprocentowaniem ustalonym przez emitenta.

 

Bywają dni, kiedy mimo chętnych do zawarcia transakcji, przez cały dzień do żadnej transakcji nie dochodzi. W takim przypadku do wyceny stosujemy ostatnią dostępną cenę lub jej odpowiednik. Przykładem może być tu przyjęcie do wyceny ostatniej ceny z ksiąg rachunkowych – wtedy wartość instrumentu finansowego nie zmienia się pomiędzy dniami wycen. Jako odpowiednik ceny mogą być uznane oferty składane na zakup i sprzedaż (bid i ask). Aby wartość ustalona na ich podstawie mogła być uznana za godziwą, powinniśmy przyjąć średnią bid i ask – zastosowanie samego kursu bid lub lub samego kursu ask nie stanowi podstawy do uznania go za potencjalną cenę zawarcia transakcji.

 

Czasem może dojść do sytuacji, że przez dłuższy okres nie zawarto na jakimś instrumencie finansowym żadnej transakcji. Przyczyny mogą być różne i trzeba je za każdym razem przeanalizować. Jeżeli emitent nie stosuje się do przepisów lub pojawiła się informacja o spółce zniechęcająca do kupna jej akcji lub zachęcająca do ich sprzedaży, wtedy w wycenie instrumentu finansowego trzeba ten fakt uwzględnić. Wyznaczenie ceny w takim przypadku następuje poprzez przygotowanie odpowiedniego modelu wyceny. Przy instrumentach udziałowych, np. akcjach, można dokonać oszacowania wartości na podstawie ceny składnika lub składników podobnych (np. akcji spółki lub spółek o podobnym profilu, prowadzących działalność w podobnych warunkach rynkowych).

 

Oprócz cen, giełdy podają inwestorom również inne informacje dotyczące instrumentów finansowych. Zaliczamy do nich głównie prawa wynikające z notowanych tam instrumentów, czyli np. dywidendę lub prawo poboru oraz podział i asymilację akcji. Mają one wpływ na wartość posiadanego przez fundusz składnika lokat.

 

Podsumowując, instrument finansowy jest tyle wart ile chcą za niego zapłacić inwestorzy. A taką wiedzę o notowanych instrumentach dostarczają nam regulowane rynki finansowe.

Inga Czubaszek

Be New Pro

 

+48 501 685 529

info@benewpro.com

 

Concept Tower

Grzybowska 87

00-844 Warszawa

zapisz się do newslettera

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. POLITYKA PRYWATNOŚCI

Zamknij