Wartość godziwa w funduszach inwestycyjnych

Cykl: Wycena funduszy inwestycyjnych

Co to jest wartość godziwa, jak brzmi jej definicja ustawowa i co to oznacza w praktyce dla wyceny funduszu inwestycyjnego?  Czy to tajemnicze pojęcie czy prosta koncepcja, którą można łatwo zrozumieć? I przede wszystkim w jaki sposób określamy wartość godziwą instrumentów finansowych na portfelach funduszy inwestycyjnych?

 

Za wartość godziwą przyjmuje się kwotę, za jaką dany składnik aktywów mógłby zostać wymieniony, a zobowiązanie uregulowane na warunkach transakcji rynkowej, pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami (Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 28, ust. 6).  Poniżej wyjaśnię jakie jest praktyczne znaczenie tych słów.

 

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 roku w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych mówi, że co do zasady aktywa i zobowiązania funduszu wycenia się w wartości godziwej. Wyjątki stanowią następujące przypadki: nienotowane dłużne papiery wartościowe i instrumenty finansowe nabyte przy zobowiązaniu się drugiej strony do nabycia lub do odkupu (skorygowana cena nabycia), nieruchomości (operat szacunkowy) oraz należności i zobowiązania z tytułu pożyczki papierów wartościowych (wycena według zasad przyjętych dla tych papierów).

 

Dla składników lokat notowanych na aktywnym rynku, np. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, ich cenę – wartość godziwą – ustala się na podstawie ostatniego dostępnego kursu, zazwyczaj kursu ostatniej transakcji lub kursu zamknięcia. W przypadku, gdy w danym dniu nie było obrotu na danym instrumencie finansowym, do wyceny przyjmujemy inną cenę ustaloną przez rynek. Sposób jej wyboru sprecyzowany jest zawsze w Polityce Rachunkowości (łącznie z określeniem godziny, z której kursy te będą pobierane).

 

W przypadku kiedy istnieje więcej niż jeden rynek aktywny, na którym notowany jest dany składnik lokat funduszu, co miesiąc ustala się dla niego listę tzw. rynków aktywnych. Spośród nich wybiera się rynek główny, z którego jest brana cena do jego wyceny przez następny miesiąc. Przykładami warunków jakie powinien spełniać rynek aktywny może być kryterium mówiące o minimum X-krotnym obrocie na danym rynku, minimum Y dniach sesyjnych, na których wystąpią oferty kupna i sprzedaży w ciągu miesiąca lub pobieranie ceny dla obligacji z fixingu. Warto pamiętać, że rynek międzybankowy dla dłużnych papierów wartościowych nie jest uznawany za rynek aktywny. Jeżeli dla danego instrumentu finansowego nie można wskazać żadnego rynku aktywnego, wtedy zastosowana zostanie metodologia wyceny jak dla instrumentów nienotowanych.

 

W innych przypadkach niż wycena rynkowa wartość godziwa składnika aktywów może zostać ustalona przez wyspecjalizowaną jednostkę. Musi ona jednak oszacować rzetelnie przepływy związane z danym aktywem za pomocą modelu bazującego na danych rynkowych.

 

Dla instrumentów udziałowych stosuje się najczęściej porównawcze lub dochodowe modele wyceny. Ustalenia wartości godziwej można dokonać na podstawie ceny rynkowej ogłoszonej publicznie dla składnika podobnego (może to być np. inna emisja instrumentów tego samego emitenta lub notowania instrumentów innych spółek o podobnym profilu działania). W każdym takim przypadku sposób przyjętej wyceny musi zostać uzgodniony z depozytariuszem.

 

Wartość godziwą transakcji wymiany walut forward oszacowuje się przy użyciu modeli dyskontujących przyszłe przepływy pieniężne w oparciu o rynkowe stopy procentowe lub czynniki dyskontowe publikowane przez serwisy informacyjne. Opcje najczęściej wyceniamy modelem Blacka-Scholesa.

 

Przy ustalaniu wartości godziwej danego składnika lokat funduszu należy brać pod uwagę również indywidualne uwarunkowania instrumentu finansowego. Omówimy to na przykładzie nienotowanych dłużnych papierów wartościowych. Wycenia się je według skorygowanej ceny nabycia,  oszacowanej  przy  zastosowaniu  efektywnej  stopy  procentowej. Taka metoda wyceny polega na zdyskontowaniu do wartości bieżącej przyszłych przepływów pieniężnych. Do dyskontowania używamy wewnętrznej stopy zwrotu. Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej na ten temat zapraszamy na szkolenie Efektywna Stopa Procentowa w wycenie dłużnych papierów wartościowych. W przypadku znaczącego pogorszenia się kondycji finansowej emitenta dłużnego papieru wartościowego księgowość funduszu wraz z depozytariuszem mogą podjąć decyzję o wykonaniu odpisu aktualizującego (obniżającego) bieżącą wartość instrumentu. Podstawę takiego odpisu może stanowić np. brak spłaty kuponów odsetkowych przez emitenta. Sama wysokość odpisu powinna być poparta rzetelnymi analizami i należy ją odpowiednio udokumentować.

 

Zastosowanie skorygowanej ceny nabycia do wyceny dłużnych papierów wartościowych w portfelach inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych jest od dawna dyskutowane. Ta metoda pozwala na jednolitą wycenę dla całego rynku, ale przy braku dokonywania odpisów aktualizacyjnych nie uwzględnia indywidualnych uwarunkowań wpływających na wartość godziwą instrumentu. Te przesłanki stały się powodem rozpoczęcia prac nad zmianą Rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych w zakresie metody wyceny nienotowanych dłużnych papierów wartościowych.

 

Przyjęcie do wyceny lokat funduszu wartości godziwej ma na celu jak najlepsze oddanie aktualnej wartości funduszu i to w takich cenach, po których może nastąpić ich realna sprzedaż.

Inga Czubaszek

Be New Pro

 

+48 501 685 529

info@benewpro.com

 

Concept Tower

Grzybowska 87

00-844 Warszawa

zapisz się do newslettera

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. POLITYKA PRYWATNOŚCI

Zamknij