Ujmowanie zdarzeń w wycenie funduszu inwestycyjnego

Cykl: Wycena funduszy inwestycyjnych

Ujmowanie zdarzeń w wycenie funduszu inwestycyjnego

 

Czym są wydarzenia, dotyczące funduszu inwestycyjnego, które uwzględniamy w jego wycenie i jakie są ich praktyczne przykłady? Czy są ściśle zdefiniowane reguły, według których konkretne wydarzenia są ujmowane w wycenie czy też mamy w tym względzie dowolność?  Dlaczego i dla kogo to w ogóle ważne?

 

Każda czynność wykonywana przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych funduszu inwestycyjnego ma znaczenie. Szczegółowe zasady ujmowania zdarzeń w księgach rachunkowych funduszu inwestycyjnego reguluje Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2007 roku w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych. Poniżej znajdziecie kilka istotnych reguł mających zastosowanie w powszechnie spotykanych sytuacjach.

 

Nadrzędną zasadą jest ujęcie operacji w księgach funduszu w okresie, którego one dotyczą. Przykładowo jeśli płacimy fakturę za usługę, która będzie wykonywana przez cały miesiąc, to kwota z faktury powinna obniżać aktywa netto funduszu każdego dnia w miesiącu proporcjonalnie, a nie jedną kwotą w dniu płatności.

 

Zdarzenia, z którymi najczęściej mamy do czynienia w księgach funduszu inwestycyjnego to operacje na składnikach lokat, oszacowanie wartości należności lub zobowiązań z tytułu umów podpisanych przez TFI w imieniu funduszu oraz nabycia i odkupienia jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych.

 

Instrumenty finansowe nabywane w celach inwestycyjnych są w funduszu inwestycyjnym najważniejsze. Składniki lokat ujmujemy w cenie nabycia. Oznacza to w praktyce, że jeżeli Zarządzający nabędzie 100 akcji spółki X S.A. po cenie 15,00 zł płacąc przy tym domowi maklerskiemu 1,50 zł prowizji, to w księgach zapiszemy, że akcje te posiadają wartość nabycia 1 501,50 zł. W przypadku otrzymania danego składnika w zamian za inny, ceną nabycia jest wartość nabycia składnika pierwotnego, np. zamiana PDA na akcje. Fakt ten ma znaczenie przy wyliczeniu zysku lub straty w momencie sprzedaży papieru wartościowego (wszelkie koszty zawarcia transakcji pomniejszają zysk lub powiększają stratę).

 

Ustawodawca jednoznacznie wskazał moment ujęcia nabycia oraz zbycia składników lokat funduszu w księgach – jest to zawsze data zawarcia umowy (a nie np. rozliczenia pieniężnego). Jeżeli z jakiś powodów prowadzący księgi funduszu nie otrzymał potwierdzenia zawarcia transakcji od kontrpartnera, wtedy wprowadzona zostanie ona w dniu następnym. Dla przykładu: 21/09/2018 kupiliśmy 100 akcji spółki X S.A. z rozliczeniem na 25/09/2018, a potwierdzenie od domu maklerskiego wpłynęło 22/09/2018 rano. Akcje zostaną wykazane w zestawieniu lokat funduszu pod dniem 22/09/2018, a nie 21/09/2018. W polityce rachunkowości funduszu, będącej zestawem szczegółowych zasad prowadzenia ksiąg określa się graniczną godzinę, po przekroczeniu której transakcja zostanie ujęta w następnym dniu wyceny np. godzina 23:30.

 

Z posiadanymi przez fundusz aktywami wiążą się często wynikające z nich prawa, takie jak dywidendy i prawa poboru z akcji, odsetki od obligacji i depozytów czy świadczenia dodatkowe wynikające z nabytych jednostek lub tytułów uczestnictwa. Aby poprawnie oszacować wartość składników lokat należy w odpowiednim momencie powiększyć masę funduszu o należność wynikającą z tych praw. Dywidendę lub prawo poboru dla notowanych papierów wartościowych ujmujemy w księgach w dniu kiedy akcja po raz pierwszy jest notowana bez dywidendy lub prawa poboru. Należne odsetki naliczane są proporcjonalnie od momentu zakupu obligacji do dnia wypłaty kuponu. Świadczenia dodatkowe natomiast ujmujemy na podstawie podpisanych umów. Istnieją dwa podejścia w kwestii preliminowania przychodów z tytułu świadczeń dodatkowych. Jedno mówi o rozpisaniu wartości należności na cały okres, za który się ona należy (memoriałowo), a drugie mówi o ujęciu kwoty jednorazowo w przychody w momencie faktycznej zapłaty (kasowo). Przy drugim podejściu dominuje zasada ostrożności, wedle której należy wprowadzać do ksiąg przewidywane, lecz niepewne koszty, a pewne przychody.

 

Fundusz oprócz praw ma także obowiązki np. zapłaty wynagrodzeń dla podmiotów świadczących na jego rzecz usługi.  Z tego tytułu tworzy się rezerwy na zobowiązania, które uwzględnia się jako koszty. Przykładem może być opłata depozytariusza za weryfikację wyceny (stała kwota z umowy) czy wynagrodzenie Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych za zarządzanie (określone jako procent od wartości aktywów netto). Spis kosztów jakie może ponieść fundusz zawarty jest zawsze w jego Statucie.

 

Operacje wyrażone w walutach obcych na potrzeby wyceny przeliczane są na walutę, w której ustalane są aktywa i zobowiązania funduszu. Najczęściej w Polsce wyceny sporządza się w Polskich Złotych, a więc operacje wykonywane w innych walutach przeliczane są po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego ogłaszanym w danym dniu wyceny.

 

Ujęcie w księgach wpłat oraz umorzeń uczestników funduszu następuje w dniach określonych w Statucie. Wpłacone kwoty na rachunek nabyć są przeliczane na liczbę jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych po aktualnej wycenie, powiększając kapitał wpłacony funduszu. Natomiast odkupienia po pomniejszeniu stanu rejestru uczestnika są wypłacane klientowi z rachunku umorzeń.

 

Dlaczego to wszystko jest ważne? Bo efektem wykonania wyceny funduszu inwestycyjnego jest wartość jednostki uczestnictwa lub certyfikatu uczestnictwa, czyli cena, po której klienci towarzystw funduszy inwestycyjnych mogą rozpoczynać lub kończyć swoją inwestycję w fundusz.

Inga Czubaszek

Be New Pro

 

+48 501 685 529

info@benewpro.com

 

Concept Tower

Grzybowska 87

00-844 Warszawa

zapisz się do newslettera

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. POLITYKA PRYWATNOŚCI

Zamknij