Ujęcie w księgach rachunkowych trwałej utraty wartości

Cykl: Wycena funduszy inwestycyjnych

Z pojęciem trwałej utraty wartości w funduszu inwestycyjnym mamy do czynienia najczęściej w przypadku dłużnych papierów wartościowych wycenianych w skorygowanej cenie nabycia przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej.

 

Według ustawy o rachunkowości „trwała utrata wartości zachodzi wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że kontrolowany przez jednostkę składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości w znaczącej części lub w całości przewidywanych korzyści ekonomicznych. Uzasadnia to dokonanie odpisu aktualizującego doprowadzającego wartość składnika aktywów wynikającą z ksiąg rachunkowych do ceny sprzedaży netto, a w przypadku jej braku – do ustalonej w inny sposób wartości godziwej.”

 

W razie wystąpienia trwałej utraty wartości należy zaktualizować wartość aktywu stosując w księgach rachunkowych odpis aktualizacyjny. Odpis ten w przypadku, kiedy papier wartościowy wyceniany jest w skorygowanej cenie nabycia jest różnicą miedzy wartością wynikającą z ksiąg rachunkowych, a możliwą do odzyskania kwotą na dzień wyceny. Z kolei kwotę możliwą do odzyskania wyliczamy przy pomocy aktualnie stosowanej efektywnej stopy procentowej, którą są dyskontowane oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne. W przypadku instrumentu dłużnego wycenianego w wartości godziwej wartość szacuje się na podstawie bieżącej wartości przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych za pomocą rynkowej stopy procentowej stosowanej do podobnych instrumentów finansowych.

 

Należy także dokonać zmiany w naliczeniu kuponu odsetkowego od dłużnego papieru wartościowego. W miejsce dotychczasowego oprocentowania od dnia ujęcia odpisu zaczynamy stosowanie stopy dyskontującej przyszłe przepływy pieniężne. Często zapada decyzja o nienaliczaniu odsetek w ogóle i do przewidywanej wartości wykupu dyskontujemy tylko nominał.

 

Z chwilą ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu należy zwiększyć wartość wycenianych aktywów według pierwotnych parametrów.

 

Sporną i niejednoznaczną kwestią jest określenie momentu, w którym należałoby ująć w księgach rachunkowych utratę wartości papieru wartościowego. Krajowe regulacje prawne dotyczące funduszy inwestycyjnych nie określają jakie przesłanki muszą być spełnione, aby uznać utratę wartości składnika lokat. Odpowiedzi możemy szukać w MSR 39 (Międzynarodowe standardy Rachunkowości) lub w zastępującym go MSSF 9 (Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej), choć odnosi się on do innej w swej specyfice rachunkowości banków.

 

Według zapisów w MSR 39 na dzień bilansowy jednostka ocenia, czy zaistniały obiektywne dowody utraty wartości składnika aktywów w przeszłości. Nie ujmuje się strat oczekiwanych w wyniku przyszłych zdarzeń bez względu na prawdopodobieństwo ich wystąpienia. MSSF 9 nakazuje natomiast badanie ryzyka kredytowego wyliczając oczekiwaną stratę. Zmiana podejścia pokazuje trend idący raczej w stronę szacowania utraty wartości obligacji wskutek prawdopodobnych negatywnych zdarzeń niż uwzględniania tylko tych już zaistniałych.

 

MRS 39 przytacza przykłady przesłanek do utraty wartości: znaczące kłopoty finansowe dłużnika, niedotrzymanie warunków umowy (w tym niespłacanie kuponu lub nominału), wysokie ryzyko upadłości lub wycofanie składnika z notowania na rynku aktywnym z powodu trudności finansowych. Ustawodawca zwraca uwagę, iż według niego spadek ratingu kredytowego u dłużnika nie jest podstawą do wprowadzenia odpisu aktualizującego, a może być tylko jego potwierdzeniem. Ponadto jeżeli w bezpośrednim otoczeniu ekonomicznym emitenta mają miejsce znaczące negatywne zmiany jest to znak, że środki zainwestowane w emitowane przez niego instrumenty mogą nie zostać w całości odzyskane.

 

Ponieważ katalog zdarzeń, które mogą prowadzić do utraty wartości nie jest zamknięty i ma charakter w dużej mierze subiektywny, trudno jest podać uniwersalne wytyczne do zastosowania utraty wartości. Ostateczna odpowiedzialność na podjęciu decyzji o odpisie spoczywa na towarzystwie funduszy inwestycyjnych.

 

W kwartalnych raportach wysyłanych do Komisji Nadzoru Finansowego dla każdego funduszu inwestycyjnego przewidziano specjalne miejsce na wpisanie takich informacji. W sprawozdaniu finansowym funduszu inwestycyjnego nie ma takiego wymogu. Dla zachowania przejrzystości informacji dla uczestników powinno się jednak wskazać ten fakt w notach objaśniających lub w informacji dodatkowej.

Inga Czubaszek

Be New Pro

 

+48 501 685 529

info@benewpro.com

 

Concept Tower

Grzybowska 87

00-844 Warszawa

zapisz się do newslettera

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. POLITYKA PRYWATNOŚCI

Zamknij