Ujęcie i wycena pożyczek papierów wartościowych

Cykl: Wycena funduszy inwestycyjnych

Każdy z nas potrzebuje czasem pożyczyć od kogoś jakąś niezbędną nam rzecz. Czasem to my dajemy komuś innemu pożyczkę. Fundusze inwestycyjne także mogą udzielić komuś pożyczki lub same ją uzyskać. Dziś naszym tematem będą pożyczki papierów wartościowych oraz ich ujęcie w księgach rachunkowych funduszu.

 

Pożyczka papierów wartościowych polega na przeniesieniu własności papierów wartościowych na drugą stronę transakcji. Pożyczkodawca jako zapłatę za udostępnienie instrumentów otrzymuje od pożyczającego wynagrodzenie. Ponadto w ramach zmniejszenia ryzyka pożyczkobiorca przekazuje pożyczkodawcy zabezpieczenie (w formie pieniężnej lub rzadziej w formie papierów wartościowych).

 

Fundusze inwestycyjne mogą udzielać innym podmiotom pożyczek, których przedmiotem są zdematerializowane papiery wartościowe. Mogą to czynić zarówno fundusze otwarte (art. 102 Ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi) jak i fundusze zamknięte (art. 151 ww. ustawy).

 

Oto przykład takiej transakcji. Jeśli fundusz otwarty jest pożyczkodawcą, to należy dokonać zarówno wyceny pożyczonych papierów wartościowych, jak i zewidencjonować środki wniesione pod zabezpieczenie umowy. Przykładowo: w dniu 17 grudnia 2018 roku fundusz pożycza Bankowi KASA S.A. 4 000 szt. akcji spółki giełdowej Gra S.A., której cena w tym dniu wyniosła 123,00 PLN. W zamian fundusz otrzyma 3% odsetek (w skali roku). Wartość nominalna pożyczki to 4 000 x 123,00 = 492 000,00 PLN. W dniu 18 grudnia 2018 roku bank wpłaca na rachunek funduszu zabezpieczenie o 4% wyższe od wartości pożyczki (511 680,00 PLN). Ujmujemy je odpowiednio na rachunku bankowym oraz na zobowiązaniach z tytułu pożyczki. W tym też dniu cena akcji Gra S.A. wzrosła do 124,50 PLN. Różnicę w wycenie akcji ujmujemy na należności z tytułu pożyczki i niezrealizowanym kapitale z wyceny. Skoro zmieniła się wartość przedmiotu pożyczki, to musimy podwyższyć także zabezpieczenie o 6 240 PLN (498 000 x 104%). Kwota ta powiększa nam zobowiązania z tytułu pożyczki oraz należności z tytułu zabezpieczenia. Ten zabieg będący urealnianiem wartości zabezpieczenia wynika z przepisów, które mówią, iż wartość zabezpieczenia musi być co najmniej równa wartości pożyczonych papierów wartościowych w każdym dniu wyceny. Zgodnie z zapisami umowy należy też naliczać odsetki od udzielonej pożyczki w dziennej wysokości 3% x 498 000/365 dni (40,93 PLN). Odsetki uwzględnimy na Należnościach odsetkowych i na Przychodach odsetkowych. Na dzień zakończenia pożyczki fundusz oddaje zabezpieczenie (wyksięgowanie z konta zobowiązań) oraz kończy wycenianie akcji, a wszystkie wypłacone odsetki powiększają przychody funduszu.

 

Widzimy więc, że pomimo przeniesienia własności papierów wartościowych będących przedmiotem umowy pożyczki, wartość bieżąca tych papierów wartościowych stanowi w księgach rachunkowych wartość pożyczki.

 

Pożyczyć papiery wartościowe od innego podmiotu może natomiast tylko zamknięty fundusz inwestycyjny (art. 151a Ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi).

 

Załóżmy, że fundusz zamknięty pożyczyłby od banku akcje spółki Gra S.A. o analogicznych parametrach jak w poprzednim przykładzie. Wówczas kwotę równą wartości nominalnej papierów wartościowych, czyli 492 000 PLN ujęlibyśmy na zobowiązaniach z tytułu pożyczki, zabezpieczenie zostałoby wypłacone drugiej stronie umowy, a kwota 511 680,00 PLN znalazłaby się na koncie należności. Odchylenia doszacowane do wartości rynkowej akcji powiększałyby należności lub zobowiązania z tytułu pożyczki w korespondencji z niezrealizowanymi przychodami/stratami z wyceny lokat. Na koniec trwania umowy otrzymalibyśmy zwrot zabezpieczenia, a kwota zapłaconych odsetek pozostałaby w kosztach funduszu.

 

Umowa pożyczki musi także regulować kwestie związane z wypłatą dochodów z pożyczanych papierów wartościowych, np. dywidend.

 

Należy pamiętać, że w przypadku gdy fundusz jest pożyczkodawcą pożyczone papiery wartościowe nie są wliczane do portfela inwestycyjnego funduszu przy kontroli limitów inwestycyjnych, gdyż fundusz przeniósł ich prawo własności na pożyczkobiorcę. Natomiast fundusze zamknięte dokonując krótkiej sprzedaży uwzględniają w limitach inwestycyjnych zaangażowanie w dany instrument w wysokości różnicy bezwzględnej między wartością instrumentów finansowych będących w portfelu inwestycyjnym funduszu, a wartością takich samych instrumentów finansowych będących przedmiotem krótkiej sprzedaży.

 

Transakcje pożyczki papierów wartościowych dają funduszom wiele korzyści. Przy pożyczaniu bankowi fundusz może pozyskać dodatkowe dochody w postaci odsetek, a wartość aktywów wzrasta o wartość wniesionego zabezpieczania. Może ono zostać wykorzystane przez zarządzających na inne cele inwestycyjne. Z pożyczki papierów wartościowych fundusze korzystają najczęściej ze względu na szybszą drogę pozyskania środków od tradycyjnego kredytu – można podpisać umowę ramową i dokonać transakcji w dowolnym momencie. Będąc pożyczkobiorcą papierów wartościowych fundusz może natomiast zarabiać na spadkach ich cen.

Inga Czubaszek

Be New Pro

 

+48 501 685 529

info@benewpro.com

 

Concept Tower

Grzybowska 87

00-844 Warszawa

zapisz się do newslettera

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. POLITYKA PRYWATNOŚCI

Zamknij