Rozchodowanie lokat funduszu, w tym obligacji metodą HIFO

Cykl: Wycena funduszy inwestycyjnych

W  księgach rachunkowych spółki ewidencji i rozchodu papierów wartościowych dokonuje się według metod określonych przez jednostkę. Należą do nich metoda stałych cen ewidencyjnych oraz metoda rzeczywistej jednostkowej ceny nabycia. W tej drugiej rozchód następuje według: cen przeciętnych (średnia ważona cen danego składnika), aktywów nabytych najwcześniej (FIFO), najpóźniej (LIFO) lub po najwyższej cenie zakupu (HIFO).

 

Prowadząc księgi rachunkowe funduszy inwestycyjnych należy przestrzegać ustalonych przez ustawodawcę reguł dotyczących rozchodowania lokat funduszu przy ich sprzedaży. Art. 13 Rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych mówi, że zysk lub stratę ze zbycia lokat wylicza się metodą „najdroższe sprzedaje się jako pierwsze” (HIFO) –  sprzedanym składnikom przypisujemy najwyższą cenę nabycia danego składnika lokat. W przypadku składników wycenianych w skorygowanej ceny nabycia przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej rozchód następuje według najwyższej bieżącej wartości księgowej. Metoda HIFO dotyczy także wyniku ze zbycia walut obcych. Powyższe zasady nie dotyczą nieruchomości oraz pożyczek papierów wartościowych. Znamienne w skutkach jest ponadto przestrzeganie zasady, że w przypadku kiedy jednego dnia dokonuje się transakcji zbycia i nabycia danego składnika lokat, w pierwszej kolejności ujmuje się zakup.

 

Stosowanie konkretnych metod rozchodowania ma znaczenie przy wykazywaniu wyniku finansowego funduszu pomiędzy pozycjami „zrealizowany zysk (strata) ze zbycia lokat” oraz „wzrost (spadek) niezrealizowanego zysku (straty) z wyceny lokat”. Zilustrujmy teorię następującymi przykładami:

 

Fundusz inwestycyjny posiada w portfelu między innymi akcje spółki A notowane na giełdzie we Frankfurcie, obligację spółki B notowaną na New Connect oraz obligację Skarbu Państwa notowaną na fixingu Bond Spot. Powyższe instrumenty były nabywane w następujących transakcjach, określanych jako paczki zakupowe:

 

Akcje A: 10 sztuk po 5 EUR po kursie EUR/PLN 4,10 (cena nabycia = 20,50 PLN), 15 sztuk po 4,8 EUR po kursie EUR/PLN 4,40 (cena nabycia = 21,12 PLN) oraz 12 sztuk po 5,30 EUR po kursie EUR/PLN 3,80 (cena nabycia = 20,14 PLN). Bieżąca cena akcji to 5,5 EUR, a kurs EUR/PLN 4,30.

 

Obligacje B: 2 sztuki po cenie 1.015,00, 5 sztuk po cenie 1.010,00 oraz 7 sztuk po cenie 1.005,00.

 

Obligacje Skarbu Państwa: 10 sztuk po cenie 999,00, 5 sztuk po cenie 1.002,00 oraz 3 sztuki po cenie 992,00.

 

Przy czym ceny zakupu obligacji zawierają w sobie wysokość odsetek na dzień rozliczenia.

 

W miesiącu, w którym nastąpiła sprzedaż powyższych instrumentów finansowych akcje A były wyceniane na podstawie cen z rynku aktywnego. Obligacje B ze względu na brak wystarczającego obrotu w poprzednim miesiącu przeszły z rynkowej metody wyceny na metodę skorygowanej ceny nabycia. Cena obligacji Skarbu Państwa pochodzi z fixingu BondSpot.

 

Przy sprzedaży akcji A oraz obligacji skarbowych do wyliczenia zrealizowanego wyniku należy zastosować metodę HIFO, a w przypadku obligacji B będzie to oznaczało rozchodowanie paczki o najwyższej bieżącej wartości księgowej. Zarządzający sprzedał 30 sztuk akcji A, zatem wyksięgujemy z portfela 15 sztuk po cenie nabycia 21,12 PLN, 5 sztuk po 20,50 PLN oraz 5 sztuk po cenie 20,14 PLN. W portfelu pozostanie zatem 7 akcji nabytych po cenie 3,8 EUR. Wartość nabycia papieru wartościowego denominowanego w walucie obcej należy przeliczyć na polski złoty po kursie z dnia nabycia. Zrealizowany zysk lub stratę wyliczymy porównując cenę sprzedaży instrumentu z ceną jego zakupu. Część wynikającą ze zmiany ceny odniesiemy na zrealizowany zysk ze sprzedaży akcji. Składowa wyniku będąca skutkiem zmiany kursu walutowego zasili konto zrealizowanego wyniku z tytułu różnic kursowych.

 

Sprzedając 10 sztuk obligacji B w portfelu funduszu pozostaną 4 sztuki z dowolnie wybranej paczki zakupowej, gdyż wszystkie paczki są wyceniane przy pomocy tej samej efektywnej stopy procentowej, gdzie za pierwszy przepływ przyjęta została wartość rynkowa instrumentu z ostatniego dnia poprzedniego miesiąca.

 

Przy sprzedaży 6 sztuk ostatniej obligacji pozostanie w portfelu 9 sztuk zakupionych po 999,00 PLN oraz 3 sztuki w cenie 992,00 PLN.

 

Obecnie planowana zmiana zapisów Rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad rachunkowości funduszy inwestycyjnych ma wprowadzić od 2020 roku zmianę zasady stosowanej przy rozchodzie lokat funduszu. Nowelizacja zakłada, że towarzystwo funduszy inwestycyjnych będzie wskazywało w Statucie każdego funduszu, jaką metodę rozchodu będzie stosował fundusz. Będzie miał do wyboru metody „najdroższe sprzedaje się jako pierwsze”, „najstarze sprzedaje się jako pierwsze” lub „sprzedaje się po średnim kursie”.

Inga Czubaszek

Be New Pro

 

+48 501 685 529

info@benewpro.com

 

Concept Tower

Grzybowska 87

00-844 Warszawa

zapisz się do newslettera

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. POLITYKA PRYWATNOŚCI

Zamknij